Glare simulatie sportveldverlichting

Bij nieuwe sportveldverlichting zijn lux- en candela-waarden essentieel om lichthinder te beoordelen. Maar wat betekenen die waarden voor een bewoner die vanuit zijn woonkamer rechtstreeks zicht heeft op de lichtmasten? Voor een sportpark in Amsterdam maakte De Kruijter Openbare Verlichting de berekende lichthinder visueel inzichtelijk. Een 3D-simulatie laat vanuit het perspectief van een nabijgelegen woning zien hoe verschillende niveaus van licht en verblinding daadwerkelijk worden waargenomen.

De uitdaging

Voor het hockeyveld en American footballveld van het een sportpark is een voorstel voor nieuwe sportveldverlichting gemaakt. Uit de lichtberekeningen bleek dat beide velden aan de gestelde eisen voldoen. Naast de verlichting op de velden zelf is ook gekeken naar de invloed van het licht op de omliggende woningen.

Daarbij spelen twee waarden een belangrijke rol: lux en candela. De luxwaarde geeft aan hoeveel licht op de gevel van een woning terechtkomt. De candela-waarde geeft aan met welke lichtsterkte een bewoner een armatuur waarneemt en is daarmee relevant voor de mogelijke verblinding. Voor de onderzochte stedelijke omgeving zijn in het onderzoek grenswaarden gehanteerd van maximaal 10 lux en 2.500 candela.

Voor lichtspecialisten zijn deze getallen goed te interpreteren. Voor bewoners is dat veel lastiger. Want hoe ziet een armatuur van 2.500 candela er vanuit de woonkamer uit? En hoe groot is het zichtbare verschil met bijvoorbeeld 5.000, 10.000 of zelfs 30.000 candela?

De uitdaging was daarom niet alleen om lichthinder te berekenen, maar vooral om deze begrijpelijk en zichtbaar te maken.

Onze aanpak

Voor de woning met de meest ongunstige ligging ten opzichte van de sportvelden is een 3D-model van de woonkamer gemaakt. Het model is ingericht en voorzien van een waarnemingspunt op de positie waar de invloed van de sportveldverlichting het grootst is. Zo kon de situatie worden bekeken vanuit het perspectief van de bewoner zelf.

Vervolgens zijn de sportvelden en de 15 meter hoge lichtmasten in het model opgenomen. De masten zijn voorzien van het voorgestelde type armatuur. Bomen en struiken zijn bewust buiten beschouwing gelaten. In de herfst en winter kunnen deze hun bladeren verliezen en vormen ze daarom geen betrouwbare afscherming tegen het licht.

Om het effect van verschillende niveaus van lichthinder zichtbaar te maken, is de verlichting vervolgens in meerdere stappen gesimuleerd. Daarbij varieert de situatie van 30 lux en 30.000 candela tot 0,5 lux en 2.500 candela. De laagste stand komt overeen met het berekende niveau van het voorgestelde lichtplan.

De visualisaties op pagina 4 tot en met 8 van de rapportage laten deze situaties vanuit exact hetzelfde standpunt in de woonkamer zien. Daardoor wordt niet alleen duidelijk hoeveel licht de woning bereikt, maar vooral hoe sterk de lichtbronnen buiten vanuit de woning worden waargenomen.

Het resultaat

Het resultaat is een reeks realistische visualisaties waarmee technische grenswaarden direct met elkaar kunnen worden vergeleken.

Waar een tabel met 30.000, 10.000, 5.000 of 2.500 candela voor veel mensen abstract blijft, maakt de simulatie het verschil visueel. Naarmate de lichtsterkte afneemt, wordt zichtbaar hoe de waarneming van de sportveldverlichting vanuit de woonkamer verandert. De simulatie maakt daarmee inzichtelijk wat de berekende waarden voor een bewoner kunnen betekenen.

Dat biedt een belangrijke aanvulling op een traditioneel lichthinderonderzoek. Een berekening geeft antwoord op de vraag of een lichtplan binnen de gehanteerde grenswaarden blijft. De visualisatie helpt vervolgens om te laten zien hoe die situatie eruitziet vanuit de omgeving.

Wat dit project bijzonder maakt

Bij lichthinder wordt veel gewerkt met technische waarden. Die zijn noodzakelijk om een lichtplan objectief te kunnen beoordelen, maar vertellen niet vanzelf hoe een situatie door een omwonende wordt ervaren.

Bij het een sportpark is daarom een extra stap gezet: de berekende waarden zijn vertaald naar een herkenbare visuele situatie. Niet vanuit het sportveld, maar vanuit de woonkamer van de woning met de meest ongunstige ligging.

Hierdoor ontstaat een gemeenschappelijke basis voor lichtspecialisten, opdrachtgevers en bewoners. Iedereen kijkt naar dezelfde situatie en kan zien wat het verschil tussen verschillende lichtniveaus betekent.

Van een abstracte candela-waarde naar een beeld dat iedereen kan begrijpen.

Veelgestelde vragen

Wat is verblinding bij sportveldverlichting?

Verblinding ontstaat wanneer een lichtbron vanuit de positie van een waarnemer als hinderlijk fel wordt ervaren. Bij sportvelden kan dit bijvoorbeeld optreden wanneer een bewoner vanuit een woning rechtstreeks zicht heeft op één of meerdere armaturen.

Wat is het verschil tussen lux en candela?

Lux geeft in dit onderzoek aan hoeveel licht op de gevel van een woning terechtkomt. Candela geeft de lichtsterkte van het armatuur in de richting van de waarnemer aan. Een situatie kan daardoor relatief weinig licht op een gevel veroorzaken, terwijl een zichtbaar armatuur nog steeds als een felle lichtbron wordt waargenomen.

Waarom wordt de situatie vanuit een woonkamer gesimuleerd?

Een berekende waarde is voor bewoners vaak moeilijk te vertalen naar de praktijk. Door een woning in 3D na te bouwen en de sportveldverlichting vanuit de positie van een bewoner te simuleren, worden verschillende niveaus van lichthinder visueel vergelijkbaar. Voor het een sportpark is hiervoor de woning met de meest ongunstige ligging als uitgangspunt genomen.

Waarom zijn bomen en struiken niet meegenomen?

Bomen en struiken kunnen licht afschermen, maar deze afscherming is niet het hele jaar gegarandeerd. In het onderzoek zijn ze daarom weggelaten, omdat ze in herfst en winter hun bladeren kunnen verliezen en dan geen betrouwbare bescherming tegen het licht vormen.

Een vergelijkbaar lichtvraagstuk?

Speelt er bij uw sportpark, bedrijfsterrein of buitenlocatie een vraag over lichthinder of verblinding voor omwonenden? Met lichtberekeningen en 3D-simulaties kan De Kruijter Openbare Verlichting niet alleen berekenen wat de lichtwaarden zijn, maar deze ook zichtbaar maken vanuit het perspectief van de omgeving.

‍