Lichthinder-onderzoek groeiverlichting voetbalstadion

Dronegestuurde lichtmeting bij groeiverlichting in een voetbalstadion

Om de grasmat gezond te houden, maakt een betaaldvoetbalstadion in Noord-Holland gebruik van verrijdbare karren met roze groeiverlichting. In de wintermaanden meldden omwonenden een opvallende roze lichtgloed boven het stadion. De melding kwam terecht bij de omgevingsdienst, die toeziet op lichthinder.

In opdracht van een juridisch adviesbureau onderzocht De Kruijter met een dronegestuurde luminantiemeting hoeveel licht het stadion daadwerkelijk verlaat. Daarbij is zowel gemeten met een onbedekte grasmat als met de witte warmtedoeken die in de winter over het veld worden aangebracht.

De uitdaging

Door de dakconstructie bereikt minder direct zonlicht het speelveld. Aanvullende groeiverlichting is daarom nodig om de kwaliteit van de grasmat op peil te houden.

Voor groeiverlichting in voetbalstadions bestaat geen afzonderlijk wettelijk meetkader. Bij de beoordeling van mogelijke lichthinder kan echter worden aangesloten bij bestaande richtlijnen en meetmethoden, waaronder:

• de Richtlijn Lichthinder 2020 van de NSVV, die veelvuldig wordt gebruikt bij de beoordeling van lichthinder;
• het Meetprotocol Lichtemissie Glastuinbouw van Wageningen University & Research en CLM, waarin wordt gewerkt met een grenswaarde van 5% lichtemissie.

De centrale vraag was hoeveel licht de groeiverlichting naar buiten emitteert en welke invloed de witte warmtedoeken daarop hebben.

Onze aanpak

De Kruijter voerde de metingen uit op de avond van 7 april 2025. De weersomstandigheden waren geschikt voor de meting: er was geen neerslag, het zicht bedroeg circa 9 kilometer en de relatieve luchtvochtigheid was ongeveer 70%.

Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van een gekalibreerde klasse-L-luxmeter en een gekalibreerde luminantiecamera aan boord van een drone. Daarmee kon de luminantie boven en rondom het volledige stadion worden vastgelegd.

Vervolgens zijn de gemeten luminantiewaarden omgerekend naar lichtemissie. Daarbij speelt de reflectiefactor van het oppervlak een belangrijke rol. Voor gras is gerekend met een reflectiefactor van 0,07 en voor de witte doeken met 0,44.

De meting is in twee situaties uitgevoerd:

1. met de grasmat volledig onbedekt;
2. met de witte warmtedoeken over het veld.

Hierdoor kon de invloed van de afdekking rechtstreeks worden vastgesteld.

Naast de instrumentele metingen is ook een visuele beoordeling uitgevoerd volgens de NSVV-systematiek. Daarbij is onder meer gekeken naar zichtbare lichtgloed boven het stadion.

Het resultaat

Met een onbedekte grasmat bedroeg de berekende lichtemissie 5,39%. Dat ligt net boven de gehanteerde grenswaarde van 5%.

Met de witte warmtedoeken over het veld nam de emissie sterk toe tot 33,98%.

Het grote verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door de veel hogere reflectiefactor van het witte materiaal. Waar gras relatief weinig licht terugkaatst, reflecteert een wit oppervlak een aanzienlijk groter deel van het invallende groeilicht richting de omgeving.

Tijdens de meting was visueel geen duidelijke lichtgloed boven het stadion waarneembaar. De heldere weersomstandigheden speelden daarbij een rol: er was geen bewolking of mist waarop het licht sterk kon verstrooien. Ook straalden de armaturen niet boven een hoek van 90 graden uit. De visuele beoordeling kwam uit op klasse C.

Op basis van de metingen zijn verschillende maatregelen voorgesteld om de lichtemissie te beperken. Zo kan worden gedacht aan het creëren van tussenruimte tussen de rijen groeilichtkarren, het tijdelijk uitschakelen van een deel van de installatie en het vervangen van witte doeken door donkerder materiaal met een lagere reflectiefactor.

Wat dit project bijzonder maakt

Voor groeiverlichting in een voetbalstadion bestaat geen standaard meetmethode die één-op-één op de situatie kan worden toegepast. Daarom is voor dit onderzoek een bestaand meetprotocol vertaald naar de specifieke omstandigheden van een voetbalveld onder een gedeeltelijk gesloten stadiondak.

Door dezelfde situatie zowel met als zonder warmtedoeken te meten, werd bovendien direct zichtbaar hoeveel invloed materiaalkeuze heeft op de uiteindelijke lichtemissie.

Het onderzoek laat daarmee zien dat niet alleen het vermogen en de positie van armaturen bepalend zijn voor lichthinder. Ook de eigenschappen van oppervlakken in de omgeving kunnen een grote invloed hebben op de hoeveelheid licht die uiteindelijk buiten een accommodatie terechtkomt.

Veelgestelde vragen

Wat houdt de 5%-grens voor lichtemissie in?

Binnen het gebruikte meetprotocol wordt beoordeeld welk percentage van het toegepaste groeilicht uiteindelijk naar de omgeving wordt geëmitteerd. Voor dit onderzoek is een grenswaarde van 5% gehanteerd.

Waarom wordt lichthinder met een drone gemeten?

Een drone maakt het mogelijk om luminantie vanuit verschillende posities boven en rondom een groot object vast te leggen. Daardoor ontstaat een completer beeld van het licht dat via openingen, dakconstructies en reflecterende oppervlakken naar buiten treedt dan met uitsluitend puntmetingen vanaf de grond.

Waarom zorgen witte doeken voor meer lichtemissie?

Witte oppervlakken reflecteren aanzienlijk meer licht dan gras. In dit onderzoek is gerekend met een reflectiefactor van 0,44 voor de witte doeken en 0,07 voor gras. Daardoor wordt bij gebruik van de witte afdekking een veel groter deel van het groeilicht teruggekaatst.

Wat kan een stadion doen wanneer de lichtemissie te hoog is?

Mogelijke maatregelen zijn het vergroten van de afstand tussen rijen groeilichtkarren, het tijdelijk uitschakelen van een deel van de installatie of het toepassen van donkerdere afdekmaterialen met een lagere reflectiefactor. Welke maatregel het meest effectief is, hangt af van de specifieke installatie en locatie.

Een vergelijkbaar lichtvraagstuk?

Wilt u objectief laten vaststellen hoeveel licht uw sportaccommodatie, terrein of installatie naar de omgeving emitteert?

Met dronegestuurde luminantiemetingen brengt De Kruijter lichtemissie en mogelijke lichthinder nauwkeurig in kaart. De meetresultaten worden vertaald naar heldere conclusies en praktisch toepasbare aanbevelingen.

Neem contact op met De Kruijter om de mogelijkheden voor uw locatie te bespreken.

‍

‍