Lichthinderonderzoek

Lichthinderonderzoek bij nieuwbouw naast een sportcomplex in Velden

Hoe bouw je woningen naast verlichte sportvelden zonder toekomstige bewoners onnodige lichthinder te bezorgen? Voor het nieuwbouwplan Weidsvelden in Velden onderzocht De Kruijter Openbare Verlichting de invloed van de bestaande verlichting op de geplande woningen. Het onderzoek liet zien dat vooral rechtstreekse inkijk in de armaturen voor verblinding kan zorgen. Daarom werkten we een oplossing uit voor de verlichting van de voetbal-, korfbal-, tennis- en padelvelden.

De uitdaging

Het geplande woongebied ligt naast de buitenterreinen van Sportvereniging Velden, Tennisclub Velden en Korfbalclub SWIFT Velden. De vraag was hoeveel licht de toekomstige gevels zou bereiken en of bewoners vanuit hun woning rechtstreeks in de sportveldarmaturen zouden kijken.

Dat zijn twee verschillende vormen van lichthinder. De hoeveelheid licht op een gevel wordt uitgedrukt in lux. De lichtsterkte van een armatuur in de richting van een bewoner, relevant voor verblinding, wordt uitgedrukt in candela. Een gevel kan relatief weinig licht ontvangen, terwijl een zichtbaar armatuur toch hinderlijk fel is.

Onze aanpak

We bouwden de toekomstige situatie na in een 3D-rekenmodel. Daarin combineerden we de geplande woningen en de sportvelden met de gegevens van de bestaande verlichting. Op de gevels plaatsten we rekenrasters om de invallende hoeveelheid licht te bepalen. Bij de woningen voegden we waarnemingspunten toe om de kans op verblinding te berekenen.

Vervolgens toetsten we de uitkomsten aan de Richtlijn Lichthinder 2020 van de NSVV. Zo werd per locatie duidelijk welk deel van de verlichting hinder veroorzaakte en welke aanpassingen nodig waren.

Wat het onderzoek liet zien

Bij de bestaande verlichting bleek directe inkijk in de armaturen het belangrijkste probleem. Met name de grote kantelhoek van sommige armaturen zorgde ervoor dat bewoners de lichtbron vanuit hun woning konden zien. Alleen antiverblindingskappen toevoegen zou dat probleem niet overal oplossen.

We onderzochten daarom een samenhangende aanpassing van de verlichting. Voor de voetbalvelden omvat de oplossing armaturen met een smallere, asymmetrische lichtbundel die minder ver gekanteld hoeven te worden. Bij de velden dicht bij de woningen zijn ook hogere masten en armaturen met louvres voorgesteld. Voor het korfbalveld zijn armaturen met minder strooilicht en louvres opgenomen. Op de tennisvelden kunnen nieuwe ledarmaturen vrijwel horizontaal worden gemonteerd; voor de padelvelden zijn armaturen voorgesteld die eveneens nauwelijks gekanteld hoeven te worden.

De oplossing en het berekende resultaat

Na deze aanpassingen berekenden we de lichthinder opnieuw. De hoogste berekende waarde op de onderzochte gevels kwam uit op 3,17 lux, onder de gehanteerde grenswaarde van 10 lux in de avondperiode. Volgens de conclusie van het onderzoek vermindert het aangepaste lichtplan ook de verblinding door directe inkijk in de armaturen.

De oplossing werkt als geheel. Het rapport benadrukt dat alleen het aanpassen van enkele velden niet het gewenste resultaat geeft: alle betrokken verlichting moet volgens de lichtberekeningen worden aangepast. De uitkomsten beschrijven dus het berekende resultaat van het voorgestelde plan, niet een meting na uitvoering.

Wat dit project bijzonder maakt

Bij nieuwbouw naast een bestaand sportcomplex moet zowel de verlichting op de velden als het zicht vanuit de toekomstige woningen worden beoordeeld. In Velden liet het 3D-model zien waarom een luxwaarde alleen niet genoeg vertelt: de richting waarin een armatuur schijnt en de mate waarin de lichtbron zichtbaar is, bepalen mede de hinder.

Door de bestaande situatie en de voorgestelde aanpassingen vanuit dezelfde woonlocaties door te rekenen, ontstond een concreet plan voor de armaturen, masten en montagehoeken. Zo werd duidelijk wat er nodig is om sportverlichting en een prettig woonklimaat met elkaar te combineren.

Veelgestelde vragen

Wat meet een lichthinderonderzoek bij sportvelden?
Het onderzoek beoordeelt onder meer hoeveel licht op nabijgelegen gevels valt en hoe sterk bewoners de armaturen vanuit hun woning kunnen waarnemen.

Waarom zijn andere armaturen nodig als de luxwaarde op een gevel meevalt?
Een armatuur kan rechtstreeks zichtbaar en verblindend zijn zonder dat er veel licht op de gevel valt. Daarom beoordelen we gevelverlichting en verblinding afzonderlijk.

Kunnen antiverblindingskappen het probleem altijd oplossen?
Nee. Als een armatuur ver gekanteld staat, kan een kap onvoldoende helpen. In deze case waren ook andere lichtbundels, montagehoeken en op enkele velden hogere masten nodig.

Een vergelijkbaar lichtvraagstuk?

Ligt uw bouwplan naast een sportcomplex of wilt u weten welke invloed bestaande buitenverlichting op omwonenden heeft? Met een lichthinderonderzoek brengen we de situatie per locatie in beeld en rekenen we door welke aanpassingen nodig zijn.

‍