Lichthinderonderzoek met 3d simulatie en verbetertraject

Lichtadvies voor CHI CHI in Utrecht

Een golfbal volgen in het donker, duidelijk zichtbare targets en een prettige omgeving voor omwonenden: bij CHI CHI – The Golf Venue moeten deze belangen samenkomen. Na klachten over de verlichting onderzocht De Kruijter Openbare Verlichting de bestaande situatie. Met metingen, lichtberekeningen en 3D-simulaties is een voorstel ontwikkeld om de lichthinder te beperken en de zichtbaarheid op de driving range te verbeteren.

De uitdaging

CHI CHI in Utrecht combineert golf met gaming. Verlichting speelt daarbij een belangrijke rol: bezoekers moeten de afgeslagen golfballen kunnen volgen en de targets op het terrein kunnen herkennen.

Na de ingebruikname meldden omwonenden lichthinder. Als tijdelijke maatregel werd een deel van de verlichting afgeschermd, gedimd of verwijderd. Daarmee nam echter ook de zichtbaarheid van de golfballen en targets af.

De uitdaging was om een lichtplan te ontwikkelen dat rekening houdt met zowel de golfbeleving als de woonomgeving. Daarbij is onderzocht welke onderdelen van de bestaande verlichting behouden konden blijven en waar vervanging noodzakelijk was.

Onze aanpak

Het onderzoek begon met een beoordeling van het terrein overdag en in het donker. We inventariseerden de armaturen, bekeken de richting van de lichtbundels en onderzochten vanuit welke woningen rechtstreeks zicht op de verlichting mogelijk was.

Vervolgens is het terrein met de verlichting en omliggende woningen in een 3D-model nagebouwd. Op de gevels zijn rekenrasters aangebracht en bij de woningen zijn waarnemersposities opgenomen. Zo konden we zowel het licht op de gevels als de lichtsterkte richting de bewoners beoordelen.

Die combinatie bleek essentieel. Een beperkte hoeveelheid licht op een woning betekent namelijk niet automatisch dat er geen verblinding optreedt. Een armatuur kan vanuit de woning nog steeds hinderlijk fel zichtbaar zijn.

Aanvullend is de helderheid van de bestaande targetverlichting gemeten. Daarmee kon ook dit onderdeel worden beoordeeld op de mogelijke invloed op de omgeving. De onderzoeksresultaten zijn getoetst aan de NSVV Richtlijn Lichthinder die in het rapport is gehanteerd.

Van onderzoek naar verbetering

Het onderzoek wees uit dat de bestaande baanverlichting de belangrijkste bron van verblinding was. De combinatie van de lichtverdeling en de kanteling van de armaturen zorgde ervoor dat licht richting de woningen werd uitgestraald. Alleen het toevoegen van afschermkappen bood voor deze armaturen onvoldoende perspectief.

Daarom is een alternatief lichtplan uitgewerkt met schijnwerpers met een nauwkeurig begrensde lichtbundel en aanvullende afscherming. De plaatsing en richthoeken zijn in het model onderzocht, zodat het licht gericht op de baan terechtkomt en directe inkijk vanuit de omgeving wordt beperkt.

Ook de targets zijn meegenomen in het ontwerp. Voor de voorste targets is voorgesteld de positie van de lichtbron te verhogen, zodat het target vollediger wordt verlicht. Voor de verder gelegen targets is een concept uitgewerkt met verlichte ringen en van binnenuit aangelichte bakens. Daarmee kunnen de doelen beter herkenbaar worden vanuit de afslagplaatsen.

De simulaties maakten de voorgestelde verlichting en de beleving van de targets zichtbaar voordat tot uitvoering wordt overgegaan.

Het resultaat

Het onderzoek resulteerde in een onderbouwd lichtadvies voor de baan en de targets. Volgens de berekeningen blijft de voorgestelde baanverlichting binnen de gehanteerde grenswaarden voor lichthinder en neemt de lichtbelasting op de omliggende gevels af.

Tegelijkertijd is het ontwerp gericht op beter zicht op de golfballen en duidelijker herkenbare targets. Het rapport biedt daarmee een concrete basis voor aanpassing van de installatie, inclusief armatuurkeuze, opstelling, richthoeken en uitwerking van de targetverlichting.

Wat dit project bijzonder maakt

Bij CHI CHI ging het lichtvraagstuk verder dan het verminderen van hinder. De tijdelijke maatregelen lieten zien hoe sterk verlichting samenhangt met het gebruik en de beleving van de driving range.

Door metingen, onderzoek en simulaties te combineren, konden we de oorzaak van de hinder onderscheiden van de verlichting die wel bruikbaar was. Zo ontstond een gericht voorstel dat zowel de omgeving als de golfactiviteiten als uitgangspunt neemt.

Veelgestelde vragen

Waarom is alleen dimmen niet altijd voldoende?

Dimmen vermindert de lichtopbrengst, maar verandert de richting en vorm van de lichtbundel niet. Wanneer een armatuur rechtstreeks naar woningen schijnt, kunnen een andere lichtverdeling, aangepaste richthoeken en afscherming nodig zijn.

Wat voegt een 3D-model toe aan lichthinderonderzoek?

Een 3D-model brengt het terrein, de armaturen en de woningen samen. Daarmee kan de invloed van de verlichting per locatie worden berekend en kunnen aanpassingen vooraf worden onderzocht.

Waarom zijn ook de targets onderzocht?

De targets zijn onderdeel van de golfbeleving én van het zichtbare lichtbeeld. Daarom is gekeken naar hun helderheid, herkenbaarheid en mogelijke invloed op de omgeving.

Een vergelijkbaar lichtvraagstuk?

Heeft uw sportlocatie te maken met lichthinder of onvoldoende zichtbaarheid? De Kruijter Openbare Verlichting onderzoekt de bestaande situatie en vertaalt de bevindingen naar een praktisch lichtadvies. Met metingen, lichtberekeningen en 3D-simulaties maken we de effecten van voorgestelde verbeteringen inzichtelijk.

‍