Plas van Buijsen Pijnacker

Dronegestuurde lichtmeting bij ecologisch gevoelig gebied in Pijnacker

Aan de Plas van Buijsen in Pijnacker wordt appartementencomplex De Juffer gerealiseerd, direct naast een belangrijk foerageergebied en een vliegroute van vleermuizen.

Voor de vergunningverlening moest worden aangetoond dat de nieuwe bebouwing niet leidt tot een ontoelaatbare toename van licht op het water en langs de omliggende bomenrijen. De Kruijter voerde daarom twee dronegestuurde lichtmetingen uit: een nulmeting vóór de bouw en een vervolgmeting na oplevering.

Door beide metingen volgens hetzelfde vooraf geprogrammeerde vliegplan uit te voeren, konden de resultaten nauwkeurig met elkaar worden vergeleken en worden getoetst aan de voorwaarden uit de verleende ontheffing.

De uitdaging

De Plas van Buijsen vormt een belangrijk jachtgebied voor vleermuizen. De bomenrijen langs de Van Buijsenlaan en de Europalaan worden gebruikt als vliegroute van en naar het water.

Voor de realisatie van De Juffer verleende Omgevingsdienst Haaglanden op 10 november 2023 een ontheffing. Daarbij werd als voorwaarde gesteld dat de lichtuitstraling na realisatie aantoonbaar binnen de toegestane grenswaarden moest blijven.

De gehanteerde grenswaarde bedroeg:

• maximaal 1 lux ter plaatse van de bomenrijen die onderdeel vormen van de vliegroute;
• maximaal 1 lux boven het wateroppervlak van de plas, waar de vleermuizen foerageren.

Om betrouwbaar vast te stellen of de nieuwbouw invloed had op de lichtbelasting, was een nauwkeurige vergelijking nodig tussen de situatie vóór en na realisatie. Daarbij moesten locatie, vlieghoogte en meetrichting zoveel mogelijk identiek zijn.

Onze aanpak

Voor het onderzoek zette De Kruijter een speciaal uitgeruste drone in. Aan de bovenzijde bevond zich een meetkubus met vijf luxmeters en aan de onderzijde een afzonderlijke luxmeter. Daarmee kon licht uit meerdere richtingen gelijktijdig worden geregistreerd.

Voor ieder gevoelig gebied werd vooraf een vast vliegplan geprogrammeerd. De metingen vonden plaats op hoogtes die aansluiten bij het gebruik van het gebied door vleermuizen:

• 1 meter boven het wateroppervlak voor het foerageergebied;
• 9 en 18 meter boven maaiveld langs de bomenrijen die als vliegroute dienen.

Tijdens iedere vlucht werd zeven keer per seconde gemeten. De drone vloog daarbij met een vaste richting en een lage, constante snelheid. Hierdoor bleef de meetopstelling stabiel en konden de afzonderlijke meetwaarden achteraf nauwkeurig aan geografische posities worden gekoppeld.

De nulmeting vond plaats op 23 mei 2024, vóór de bouw van het appartementencomplex. Op 13 oktober 2025, na oplevering van De Juffer, werd dezelfde meting volgens hetzelfde vliegplan herhaald.

Beide metingen zijn na zonsondergang uitgevoerd onder geschikte weersomstandigheden. Vervolgens zijn de meetgegevens per richting en per locatie naast elkaar gelegd, zodat eventuele verschillen nauwkeurig konden worden geanalyseerd.

Het resultaat

Boven het water bleven de gemeten lichtwaarden ook na realisatie ruimschoots onder de grenswaarde van 1 lux.

Alleen direct onder enkele downlighters in de luifels van het complex was lokaal een kortdurende piek zichtbaar. Verder richting het midden van de plas nam de invloed van deze verlichting snel af, mede door de afschermende werking van de balkons.

Langs de bomenrijen was op meerdere locaties zelfs sprake van lagere meetwaarden dan tijdens de nulmeting. Dat verschil kon onder meer worden verklaard door de toepassing van amberkleurige verlichting, het verdwijnen van tijdelijke bouwverlichting en de verandering van de ondergrond van lichtreflecterend wit zand naar bestrating.

De conclusie was dat de realisatie van De Juffer niet heeft geleid tot een relevante toename van de lichtbelasting in het foerageergebied en langs de vliegroute van de vleermuizen.

De gemeten waarden voldeden aan de voorwaarden uit de ontheffing. Aanvullende lichttechnische maatregelen waren daarom niet nodig.

Wat dit project bijzonder maakt

Bij veel lichtmetingen wordt één situatie op één moment getoetst aan een grenswaarde. In dit project stond juist de vergelijking tussen twee situaties centraal: vóór en na de bouw.

Daarvoor moesten beide metingen zo reproduceerbaar mogelijk worden uitgevoerd, met dezelfde vliegroutes, hoogtes en meetrichtingen.

Door het vliegplan vooraf te programmeren en meerdere luxmeters tegelijkertijd te laten meten, kon De Kruijter een nauwkeurige en herhaalbare dataset opbouwen zonder grote verstoring van het gebied.

Zo ontstond een objectieve onderbouwing van de daadwerkelijke verandering in lichtbelasting en kon gericht worden vastgesteld of de ecologische voorwaarden uit de ontheffing werden nageleefd.

Veelgestelde vragen

Wat is een nulmeting en waarom is die belangrijk?

Een nulmeting legt de bestaande situatie vast voordat een project wordt gerealiseerd. Door deze gegevens later te vergelijken met een vervolgmeting kan objectief worden vastgesteld of de situatie daadwerkelijk is veranderd.

Bij lichtonderzoek is dat vooral waardevol wanneer niet alleen een absolute grenswaarde geldt, maar ook moet worden aangetoond welke invloed een nieuw project op de omgeving heeft.

Waarom wordt op 1, 9 en 18 meter hoogte gemeten?

De gekozen hoogtes sluiten aan bij de ecologische functie van het gebied. Boven het water foerageren vleermuizen dicht bij het oppervlak, terwijl de bomenrijen op grotere hoogte worden gebruikt als vliegroute.

Door juist op deze hoogtes te meten, wordt de lichtbelasting onderzocht op de plekken waar deze voor de dieren relevant is.

Waarom wordt hiervoor een drone gebruikt?

Een drone maakt het mogelijk om op vaste hoogtes en vooraf bepaalde locaties te meten, ook boven water en langs hoge bomenrijen.

Door hetzelfde vliegplan later opnieuw uit te voeren, ontstaat bovendien een zeer reproduceerbare vergelijking tussen de nulmeting en de vervolgmeting.

Wat gebeurt er als de grenswaarde wordt overschreden?

Wanneer uit de meting blijkt dat de lichtbelasting te hoog is, kunnen gerichte maatregelen worden voorgesteld. Denk aan het afschermen of dimmen van armaturen, het aanpassen van de lichtkleur of het veranderen van de positionering van verlichting.

Bij De Juffer waren aanvullende maatregelen niet nodig, omdat de gemeten waarden binnen de gestelde voorwaarden bleven.

Een vergelijkbaar lichtvraagstuk?

Speelt bij uw project een ecologische vergunningseis rond licht, of wilt u objectief aantonen welke invloed nieuwbouw of verlichting heeft op vleermuizen of andere beschermde soorten?

Met reproduceerbare dronegestuurde lichtmetingen brengt De Kruijter de situatie vóór en na realisatie nauwkeurig in kaart.

Neem contact op met De Kruijter om de mogelijkheden voor uw project te bespreken.

‍

‍